Search
  • Sasee Chanprapun

มัตสึยามามีงานอะไรให้ล่ามไทย

Updated: Nov 14, 2020

#ล่ามการประชุมระหว่างประเทศ


ที่จริงก็คงไม่มีหากญี่ปุ่นไม่ได้เป็นประธานกลุ่ม G20 และหากไทยไม่ได้เป็นประธานอาเซียนในปีนี้ แต่เนื่องจากญี่ปุ่นเป็นประธาน G20 ปีนี้ตลอดทั้งปีจึงมีการจัดประชุมกลุ่มประเทศ G20 ที่ญี่ปุ่น และเนื่องจากไทยเป็นประธานอาเซียนจึงได้รับเชิญให้เข้าร่วมการประชุมด้วยในปีนี้ การประชุมที่มัตสึยามาเป็นการประชุมรัฐมนตรีแรงงาน ซึ่งจะขอเล่าให้ฟังเฉพาะเรื่องที่เกี่ยวกับการทำงานของล่าม ขอไม่พูดถึงเนื้อหาการประชุมเพราะเป็นเรื่องความลับและผิดจรรยาบรรณนะคะ


เริ่มแรกเลยต้องขอบอกว่ามัตสึยามาเป็นเมืองที่อยู่ห่างไกลบนเกาะชิโกกุทางตอนใต้ของประเทศญี่ปุ่น ไม่ใช่สถานที่ซึ่งคนไทยนิยมไปเที่ยว คนไทยแทบไม่รู้จักเมืองนี้เลย ตัวดิฉันเองก็ไม่เคยได้ยินชื่อเมืองนี้มาก่อน พอรู้ว่าจะได้ไปทำงานที่ญี่ปุ่นก็ดีใจ นึกว่าทุกที่จะเหมือนโตเกียวหรือเมืองอื่นๆในญี่ปุ่นที่เคยไป แต่หารู้ไม่ว่ากว่าจะไปถึงต้องระหกระเหินน่าดู เริ่มจากคุณพี่ที่เป็นหัวหน้าทีมล่ามแกบอกมาว่าเธออย่าสุ่มสี่สุ่มห้านั่งเรือบินไปโตเกียวแล้วคิดว่าจะนั่งรถไฟต่อเหมือนทุกทีนะ เพราะมันไกลกันมาก คุณพี่จองตั๋วเรือบินให้ค่ะ แกบอกว่าให้ไปไฟลท์ดึกน่ะดี พอตื่นขึ้นมาก็ต่อเครื่องบินอีกนิดเดียวแล้วถึงเลย ดิฉันก็เชื่อแก ออกจากกรุงเทพฯตอนกลางคืนไปถึงฮาเนดะเช้าพอดี แจ๋วมากตามที่แกว่าเลยค่ะ แต่ปัญหาคือเครื่องมันดีเลย์แล้วเราต้องลากกระเป๋าและสังขารอันง่วงนอนจาก international terminal ไปให้ถึง domestic terminal ให้ได้ภายในเวลาไม่ถึงชั่วโมง ตอนแรกก็สงสัยอยู่แล้วเชียวว่าทำไมพอลงมาจากเครื่องมีเจ้าหน้าที่สายการบินมายืนคอยแล้วให้ตั๋วขึ้นโมโนเรลฟรีไป domestic terminal เลย ตอนนี้เข้าใจแล้วว่าเขากลัวเราจะไปไม่ทันค่ะ แล้วก็เฉียดฉิวจริงๆเพราะพอเข้าไปถึงเขาก็เรียกขึ้นเครื่องเลย การเดินทางแบบนี้ถือว่าอ้อมเพราะต้องบินจากกรุงเทพฯไปโตเกียวซึ่งอยู่ทางเหนือก่อน แล้วค่อยบินลงมามัตสึยามาซึ่งอยู่ทางใต้อีกที คิดดูแล้วไม่น่าเชื่อคุณพี่หัวหน้าทีมเลย ถ้าเราบินไปฟุกุโอกะแล้วต่อรถไฟไปน่าจะเร็วกว่า แต่ไม่เป็นไรค่ะเพราะวันเดินทางเราได้ค่าจ้างครึ่งหนึ่งของวันทำงาน ก็ถือว่าเขาจ้างให้เรามานั่งเรือบินอ้อมไปอ้อมมาก็แล้วกัน


เนื่องจากนั่งเรือบินอ้อมและตอนกลางคืนนอนไม่หลับพอไปถึงโรงแรมก็น็อคไปเลยวันนั้น ที่มัตสึยามานี่มีปราสาทด้วยนะคะ แต่ไม่ได้ไปค่ะเพราะมัวแต่นอน ถือว่าได้มองเห็นอยู่ไกลๆจากโรงแรมที่พักก็โอเคแล้วน่ะ พื้นที่แถบนี้น่าจะเป็นที่ผลิตผ้าขนหนูที่ขึ้นชื่อของประเทศเพราะเห็นขายกันอยู่ทั่วไป เนื้อนุ่มและลวดลายสวยงานค่ะ วันแรกที่ไปถึงไม่ได้ทำอะไรเท่าไหร่เพราะเป็น rest day ซึ่งหมายถึงวันที่ให้ล่ามได้พักผ่อนเตรียมพร้อมสำหรับการทำงานหลังจากแต่ละคนเดินทางมาจากประเทศของตน วันนี้ไม่มีการทำงานแต่ได้ค่าจ้างเต็มวันเหมือนวันทำงานนะคะ ส่วนวันต่อมาเป็นวัน briefing ซึ่งเป็นวันที่ล่ามทุกคนจะมาพบกันพร้อมหน้า ซักซ้อมทำความเข้าใจเกี่ยวกับเนื้อหาการประชุม และทดสอบอุปกรณ์ วันนี้ก็ถือว่าเป็นวันทำงานและได้รับค่าจ้างเต็มวันเหมือนกันแม้ว่าในความจริง briefing มักใช้เวลาเพียง 1 หรือ 2 ชั่วโมงก็ตาม




การประชุมครั้งนี้ใช้ภาษาอังกฤษเป็นภาษา floor หมายความว่าดำเนินรายการเป็นภาษาอังกฤษ แต่เจ้าภาพได้จัดล่ามไว้ในทุกภาษาของประเทศที่เข้าร่วมประชุม สำหรับตัวรัฐมนตรีและผู้ติดตามที่นั่งอยู่ในห้องประชุม และสำหรับทีมงานที่ฟังอยู่ด้านนอกด้วย การแปลในการประชุมนี้เป็นการแปลสองทาง หมายความว่าแปลจากภาษา A เป็นภาษา B และแปลกลับจากภาษา B เป็นภาษา Aด้วย ยกตัวอย่างเช่นภาษา A (ภาษาแม่) ของดิฉันคือภาษาไทย และภาษา B (ภาษาที่สองซึ่งสื่อสารได้เทียบเท่ากับภาษาแม่) คือภาษาอังกฤษ ดิฉันก็จะแปลทั้งจากอังกฤษเป็นไทยและจากไทยเป็นอังกฤษเป็นสองทาง แต่ในการประชุมบางครั้งจะมีล่ามที่แปลทางเดียวคือเฉพาะจากภาษาที่สองเป็นภาษาแม่ ซึ่งการจัดการแบบนี้เกิดจากความเชื่อที่ว่าเราจะมีความเชี่ยวชาญที่สุดในภาษาแม่ของเราเท่านั้น จึงให้แปลเฉพาะจากภาษาที่สองเป็นภาษาแม่ แต่สำหรับภาษาหายากเช่นภาษาไทยหรือภาษาประเทศเพื่อนบ้านของเราหลายๆประเทศนั้นแทบจะเป็นไปไม่ได้เลยที่จะหาล่ามพูดพร้อมซึ่งมีภาษาอังกฤษเป็นภาษาแม่ (หมายความว่าน่าจะเป็นฝรั่ง) แล้วสามารถแปลจากภาษาไทยหรือภาษาของประเทศนั้นเป็นภาษาอังกฤษได้อย่างครบถ้วนทันกาล จึงจำเป็นต้องมีการแปลจากภาษาแม่เป็นภาษาต่างประเทศหรือที่เรียกว่า retour interpreting นอกจากนี้ในกรณีที่ผู้เข้าประชุมเลือกที่จะพูดกับที่ประชุมในภาษาของตนเอง (เช่นคนไทยก็พูดภาษาไทย เพราะถนัดกว่า สามารถสื่อสารได้สมบูรณ์กว่า เวลาจะโต้ตอบอะไรก็ครบถ้วนและทันท่วงที) ล่ามภาษานั้นก็จะแปลสิ่งที่ผู้เข้าประชุมพูดออกเป็นภาษาอังกฤษเพื่อให้ล่ามภาษาอื่นๆฟังคำแปลภาษาอังกฤษแล้วแปลต่อเป็นภาษาของตนอีกที การแปลลักษณะนี้เรียกว่าการ relay โดยเวลาที่พูดคำแปลเราจะต้องเลือกช่องสัญญาณให้ถูกต้องตรงกับภาษาที่เราจะพูด เช่นหากดิฉันจะแปลจากภาษาไทยเป็นอังกฤษดิฉันต้องกดเลือกช่องภาษาอังกฤษก่อนที่จะพูดคำแปล ล่ามภาษาอื่นๆจะฟังคำแปลจากดิฉันแล้วแปลต่อเป็นภาษาของตนอีกทอดหนึ่ง เมื่อพูดคำแปลเสร็จดิฉันต้องรีบกดเปลี่ยนช่องสัญญาณออกมาจากช่องภาษาอังกฤษโดยทันที เพราะไม่เช่นนั้นแล้วหากผู้ประชุมจากประเทศอื่นๆพูดภาษาของตนและล่ามภาษานั้นต้องแปลเป็นภาษาอังกฤษเพื่อให้ล่ามคนอื่นๆได้ relay เป็นภาษาของตนต่อไป จะไม่สามารถเข้ามาใช้ช่องสัญญาณได้ ทำให้การประชุมต้องสะดุด การทำงานเป็นล่ามในการประชุมที่ใช้หลายๆภาษาจึงต้องอาศัยการทำงานกันเป็นทีม ทุกคนต้องมีสติ มีความชำนาญในระดับใกล้เคียงกัน และคอยช่วยเหลือกัน การจัดให้มีเฉพาะอุปกรณ์แล้วให้แต่ละประเทศนำล่ามของตนเองมานั้นจะทำให้เกิดปัญหา เนื่องจากต่างตนต่างมา อาจทำงานไม่เข้าขากัน หรืออาจมีความสามารถในการแปลไม่เท่ากัน เช่นบางประเทศอาจเตรียมคำแปลสุนทรพจน์ใส่กระดาษมา เมื่อผู้นำประเทศกล่าวสุนทรพจน์ก็อ่านคำแปลจากกระดาษที่ตนเตรียมมา แต่พอถึงช่วงถามตอบอาจไม่สามารถแปลคำถามคำตอบได้ครบถ้วนทันเวลา ซึ่งความเสียหายที่เกิดมิได้เกิดกับประเทศนั้นประเทศเดียวเพราะล่ามภาษาอื่นๆเขาก็รอฟังคำแปลเป็นภาษาอังกฤษเพื่อเขาจะได้แปลเป็นภาษาของเขาต่อไป หรืออาจมีบางกรณีที่ผู้มาแปลไม่มีความคุ้นเคยกับเครื่องมือที่ใช้ในการแปลแบบล่ามพูดพร้อม อาจกดปุ่มผิดไปบ้างทำให้เสียงไม่เข้าไปยังหูฟังของผู้ฟัง (อาจไปเข้าช่องภาษาอื่น หรืออาจไม่ได้กดเปิดไมโครโฟนเลยก็ได้) ที่ร้ายที่สุดคือการเข้าไปกดใช้ช่องสัญญาณที่ตนไม่ควรใช้ เช่นในกรณีของการ relay เมื่อแปลเป็นภาษาอังกฤษเสร็จแล้วไม่กดออกมาจากช่องสัญญาณภาษาอังกฤษ คนอื่นจะแปลเป็นภาษาอังกฤษต่อไปก็เข้าช่องสัญญาณนั้นไม่ได้ แต่ในการประชุมครั้งนี้เกิดปัญหาลักษณะดังกล่าวน้อยมากเพราะทุกคนคอยระมัดระวังเป็นอย่างดี และได้ทีมงานช่างเทคนิคชั้นยอดที่คอยดูแลอยู่ตลอดการประชุม




ต้องขอขอบคุณรัฐบาลญี่ปุ่นที่จัดหาทีมงานและอุปกรณ์ชั้นเยี่ยมมาให้เรา การประชุมครั้งนี้ใช้ภาษาทั้งหมด 12 ภาษา หมายความว่ามีการแปลจากภาษาอังกฤษเป็นอีก 11 ภาษา ใช้ล่ามทั้งหมด 22 คน ซึ่งเยอะและวุ่นวายมาก แต่ทีมงานก็ทำหน้าที่เป็นเลิศ ระบบเสียงไม่มีปัญหา ระบบสนับสนุนทุกอย่างทำงานได้อย่างที่ควรจะเป็น ทีมช่างเทคนิคมีความใส่ใจกับงานที่ทำมาก ทำให้ทุกอย่างออกมาดี และช่วยให้ล่ามทำงานได้อย่างสบายใจขึ้นจริงๆค่ะ


แน่นอนว่าพอทำงานเสร็จทุกคนก็ดีใจและโล่งอก ถือโอกาสสังสรรค์ในหมู่เพื่อนพ้องแก๊งค์ล่ามที่มักจะมาพบกันอยู่เนืองๆตามการประชุมระหว่างประเทศต่างๆ บางคนรู้จักกันมาเป็น 20 ปี เจอกันก็มีเรื่องคุยเยอะเป็นธรรมดาค่ะ เสร็จแล้วก็เก็บข้าวของ นั่งเรือบินอ้อมขึ้นเหนือก่อนจะต่อเรือบินลงใต้อีกครั้งกลับบ้านเราค่ะ

 

เกี่ยวกับผู้เขียน

ร.ศ. ศศี จันทร์ประพันธ์ schanprapun@yahoo.com เป็นอาจารย์ประจำภาควิชาภาษาอังกฤษและภาษาศาสตร์ คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และเป็นล่ามการประชุมอิสระ สมาชิกสมาคมล่ามการประชุมระหว่างประเทศ (AIIC) เป็นอาจารย์สอนโครงการปริญญาโทการแปลล่ามที่ศูนย์การแปลและล่ามเฉลิมพระเกียรติ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มีความสนใจเรื่องการแปลและการแปลแบบล่าม ต้องการยกระดับวงการล่ามไทยให้มีมาตรฐานที่ดี และส่งเสริมศักดิ์ศรีในอาชีพล่าม



25 views0 comments